Οι ελεγκτές και οι λογιστές που έχουν ασχοληθεί, είναι τώρα πιο σοφοί και μπορούν να τα δουν με άλλα μάτια. Σε μεγάλο βαθμό έφυγε το δέος που φέρνει η άγνοια, κατανοήθηκε ποια από τα προβλήματα που σχετίζονται με τα ΔΛΠ είναι πραγματικά και ποια είναι εικονικά.
Δυστυχώς, θα απαιτηθεί αρκετός χρόνος, να αντιμετωπιστεί συνολικά και ικανοποιητικά το πρόβλημα. Δεν είναι πια κυρίως θέμα γνώσης. Είναι θέμα οργάνωσης των ελληνικών εταιριών και «σταθεροποίησης» του περιεχομένου των προτύπων.
«Πρότυπο» σημαίνει κατά τεκμήριο κάτι σταθερό, που οι μεταβολές του είναι οριακές. Εδώ έχουμε πρότυπα τα οποία μεταβάλλονται με φρενήρεις ρυθμούς. Οι παλιότερες αλλαγές της ελληνικής φορολογικής νομοθεσίας, δεν είναι τίποτε μπροστά σε αυτό που γίνεται με τα ΔΛΠ. Στο τέλος του Δεκέμβρη υπήρχαν σε εξέλιξη 12 projects αλλαγών εγκεκριμένα από το συμβούλιο των προτύπων (IASB), που εκκρεμούσαν για έγκριση από την ΕΕ και 36 projects αλλαγών από το ίδιο το συμβούλιο. Κάποια από τα projects αφορούν αλλαγές ολόκληρων προτύπων, κάποια άλλα αφορούν τροποποιήσεις που επιδρούν σε πλήθος άλλων προτύπων. Για το μέσο χρήστη, πρόκειται για μία χαώδη κατάσταση.
Η διαρκής μεταβλητότητα έχει πολλές και συγκεκριμένες αιτίες, στις οποίες δεν θα αναφερθούμε ειδικά. Υποδηλώνει μεταξύ άλλων και αδυναμίες στο περιεχόμενο. Οι έμπειροι λογιστές και ελεγκτές, ξέρουν τώρα ότι τα ΔΛΠ δεν είναι πανάκεια, ότι έχουν πολλά κενά, ασαφείς προσεγγίσεις, περιττές υποχρεώσεις, αδυναμίες στον τρόπο παρουσίασής τους. Ιδιαίτερα μεγάλα προβλήματα υπάρχουν στη μετάφραση επιστημονικών όρων στα ελληνικά. Παρόλα αυτά είναι ένα μεγάλο επίτευγμα. Διαμορφώνεται μία κοινή γλώσσα επικοινωνίας των λογιστών και των χρηστών των οικονομικών καταστάσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι μακροχρόνιες ωφέλειες θα είναι ανυπολόγιστες. Για τις επόμενες γενιές επαγγελματιών, τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα. Η πρώτη γενιά όμως, είναι προφανές ότι θα υποφέρει.
Ένα ζήτημα που σχετίζεται με τα ΔΛΠ αφορά το χρόνο που ένα πρότυπο ή τροποποίηση, αποκτούν νομική ισχύ. Ανήκουμε σε κράτος δικαίου που εντάσσεται σε μία υπερεθνική οντότητα. Ισχύουν για μας οι κανονισμοί που θεσμοθετούνται για τα πρότυπα από την ΕΕ. Το IASB δεν έχει νομοθετική ισχύ, ούτε στη χώρα μας ούτε αλλού. Ένα πρότυπο που εγκρίνεται από το IASB είναι καλό να το ξέρουμε, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι να εφαρμόσουμε μόνο τα πρότυπα για τα οποία έχουν εκδοθεί κανονισμοί. Το Νοέμβρη του 2008, η ΕΕ έκανε κωδικοποίηση των μέχρι τότε προτύπων, τα οποία είχαν θεσμοθετηθεί με κανονισμούς (Κανονισμός 1126/3.11.2008). Από τότε έχουν εγκριθεί και άλλοι κανονισμοί και θα συνεχίσουν να εκδίδονται. Οι χρήστες δεν έχουν υποστήριξη, ώστε εύκολα να γνωρίζουν τι ισχύει κάθε φορά. Είναι ζήτημα που μπορεί να λυθεί και θα λυθεί, αλλά ακόμη δημιουργεί προβλήματα.
Το κύριο πρόβλημα όμως που σχετίζεται με τα ΔΛΠ, είναι η πληρότητα των Notes.
Έχουν γίνει κάποιες έρευνες και θα γίνουν και άλλες, αλλά η πραγματικότητα για τους λογιστές και τους ελεγκτές είναι γνωστή. Οι απαιτήσεις για γνωστοποιήσεις που επιβάλλουν τα πρότυπα, ικανοποιούνται μόνο κατά ένα ποσοστό. Κάποιες που θα έπρεπε να εμφανίζονται δεν εμφανίζονται καθόλου, ενώ για κάποιες άλλες, οι πληροφορίες που παρέχονται είναι ατελείς, σε σχέση με τις ρυθμίσεις των προτύπων.
Οι αιτίες είναι πολλές:
- Ο όγκος της πληροφόρησης που επιβάλλουν τα ΔΛΠ είναι τεράστιος. Ένα προσάρτημα των οικονομικών καταστάσεων με τα ελληνικά πρότυπα, μπορεί να έχει όγκο 5 με 10 σελίδες. Οι πλήρεις οικονομικές καταστάσεις με τα ΔΛΠ, μπορεί να έχουν όγκο εκατοντάδων σελίδων.
- Η άντληση αυτών των πληροφοριών, με βάση τα πληροφοριακά συστήματα των εταιριών, δεν είναι πάντα εύκολη.
- Πολλές ρυθμίσεις για γνωστοποιήσεις είναι ασαφείς και επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες.
- Οι κατευθύνσεις παρουσίασης αυτών των πληροφοριών είναι πολύ γενικές.
- Διαρκής μεταβολή του περιεχομένου των προτύπων και κατ’ επέκταση των γνωστοποιήσεων.
Έτσι πολλά πράγματα αφήνονται στην «πρωτοβουλία» των επιχειρήσεων. Το τελικό θύμα αυτής της κατάστασης είναι ο χρήστης, αλλά και ο ελεγκτής, που δεν ξέρει κάθε φορά τι ψάχνει να βρει και που θα το βρει.
Δεν θα ξέρει αν η εταιρία έπρεπε να δώσει μία πληροφορία και δεν την έδωσε. Μία εταιρία θα έχει την πληροφορία με τον ένα τρόπο και μία άλλη με διαφορετικό, μη συγκρίσιμο τρόπο.
Έτσι, ενώ επιβλήθηκε ένα σύστημα πολύ αναλυτικότερης πληροφόρησης, αν αυτή η πληροφόρηση δεν παρέχεται με οργανωμένο, κατανοητό και συγκρίσιμο τρόπο, αφορά μόνο τους ειδικούς και όχι τον απλό χρήστη, που τελικά μπορεί να βρεθεί σε σύγχυση.
Κανείς δεν απαγορεύει στις εποπτικές αρχές, να επιβάλλουν ένα σταθερό μοντέλο γνωστοποιήσεων, που δεν θα έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις των προτύπων.
Οι διατάξεις για τις γνωστοποιήσεις είναι δεδομένες. Αν μία διάταξη δεν έχει εφαρμογή για μία εταιρία, αυτό θα πρέπει να γνωστοποιείται, αν όχι στο κοινό, τουλάχιστον στις εποπτικές αρχές και τους ελεγκτές της. Γιατί είναι άλλης φύσης πρόβλημα μία ατελής πληροφορία και άλλο η απόλυτη παράλειψη πληροφόρησης.
Το ζήτημα της σωστής εφαρμογής των διατάξεων των προτύπων για τις γνωστοποιήσεις, αποκτά μία ιδιαίτερη σημασία στις δύσκολες συνθήκες που βιώνει η οικονομία μας.
Γιατί όταν όλα πάνε καλά, πολλά πράγματα δεν τα ψάχνουμε.
Αν «σκάσει» όμως μία εταιρία και οι καταστάσεις της γίνουν αντικείμενο ενδελεχούς έρευνας, θα προκύψουν οι ατέλειες στην πληροφόρηση, για γνωστοποιήσεις που δεν έγιναν καθόλου ή για γνωστοποιήσεις που η πληροφόρηση δεν ήταν πλήρης.
Η διοίκηση, οι ελεγκτές, οι εποπτικές αρχές θα αντιμετωπίσουν προβλήματα, που θα μπορούσαν να αποφύγουν. Γιατί όλη η λογική των προτύπων, βασίζεται στην εκτενή και ειλικρινή πληροφόρηση των χρηστών. Αν αυτή έχει γίνει, μειώνονται οι συνέπειες μίας αρνητικής εξέλιξης για την εταιρία.
Αν όμως δεν έχει γίνει, η αρνητική εξέλιξη μπορεί να συνδεθεί με προσπάθεια παραπλάνησης του χρήστη, ανεξάρτητα αν κάτι τέτοιο δεν ήταν στην πρόθεση κανενός από τους εμπλεκόμενους.
Δρ. Δημήτριος Ντζανάτος, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής
Πρόεδρος Δ.Σ. Grant Thornton
dntzanatos.gr
